Can Chi là gì?

1. Mười Thiên Can

Mười Thiên Can gồm Giáp, Ất, Bính, Đinh, Mậu, Kỷ, Canh, Tân, Nhâm và Quý. Trong các hệ thống truyền thống, Thiên Can thường được liên hệ với âm dương và ngũ hành. Khi hiển thị trong một lá số hay một ngày lịch, Can là một phần của cặp Can Chi chứ không phải một nhãn đứng độc lập để suy ra toàn bộ kết luận.

2. Mười hai Địa Chi

Mười hai Địa Chi gồm Tý, Sửu, Dần, Mão, Thìn, Tỵ, Ngọ, Mùi, Thân, Dậu, Tuất và Hợi. Địa Chi có thể được dùng để gọi năm, tháng, ngày, giờ và nhiều quan hệ khác nhau tùy hệ thống. Vì cùng một chữ Chi có thể xuất hiện ở nhiều tầng, giao diện cần ghi rõ đó là Chi của năm, tháng, ngày hay giờ.

3. Vì sao tạo thành chu kỳ 60?

Thiên Can có chu kỳ 10, Địa Chi có chu kỳ 12. Khi ghép tuần tự theo cùng tính chẵn lẻ, hai chu kỳ gặp lại trạng thái ban đầu sau 60 bước. Từ đó hình thành Lục Thập Hoa Giáp, tức 60 tổ hợp như Giáp Tý, Ất Sửu, Bính Dần và tiếp tục cho đến Quý Hợi.

Chu kỳ 60 được dùng để gọi tên năm, ngày và các đơn vị khác trong lịch truyền thống. Vì vậy khi thấy hai người cùng “tuổi Tý”, điều đó chưa có nghĩa năm Can Chi của họ giống nhau; phần Thiên Can có thể khác.

4. Can Chi năm, tháng, ngày, giờ không nên nhập làm một

Một thời điểm có thể được biểu diễn bằng bốn cặp Can Chi khác nhau. Trong Tứ Trụ, bốn cặp này tạo thành trụ năm, trụ tháng, trụ ngày và trụ giờ. Trong lịch vạn niên, người dùng có thể chỉ quan tâm Can Chi của ngày hoặc năm. Cùng một thuật ngữ “Can Chi” nhưng mục đích hiển thị khác nhau.

5. Tháng âm và nguyệt trụ theo tiết khí

Đây là điểm thường gây nhầm. Một ứng dụng có thể hiển thị Can Chi tháng theo hệ tháng âm để phục vụ lịch pháp, đồng thời một hệ mệnh lý khác dùng mốc tiết khí để xác định nguyệt trụ. Hai cách xác định có mục đích khác nhau. Nếu cả hai cùng xuất hiện, nên đặt tên riêng thay vì cố làm cho chúng giống nhau.

6. Can Chi có vai trò gì trong Mệnh Lý A Sinh?

Trong Lịch Vạn Niên, Can Chi giúp mô tả cấu trúc của ngày, tháng và năm. Trong Tứ Trụ, Can Chi trở thành dữ liệu nền để xây bốn trụ và các quan hệ tiếp theo. Trong Tử Vi hoặc Dịch học, Can Chi có thể xuất hiện ở những vị trí khác nhưng không vì vậy mà mọi quy tắc của Tứ Trụ được mang sang áp dụng.

Nguyên tắc của Mệnh Lý A Sinh là giữ dữ liệu gốc rõ ràng, rồi để từng công cụ sử dụng dữ liệu đó theo đúng phương pháp của hệ đang tra cứu.

7. Nên học Can Chi theo thứ tự nào?

1. Nhớ tên 10 Can và 12 Chi.
2. Hiểu cách ghép thành chu kỳ 60.
3. Phân biệt Can Chi năm, tháng, ngày và giờ.
4. Sau đó mới học quan hệ âm dương, ngũ hành và các lớp luận cụ thể trong từng hệ.